Chainalysis telt 138 miljoen minibetalingen door AI-agents via x402

Blockchain-analysebedrijf Chainalysis meldde op woensdag 14 oktober dat er ruim 138 miljoen betalingen zijn verwerkt via x402, een betaalstandaard die Coinbase in 2025 introduceerde. De cijfers staan in het Noord-Amerikaanse deel van het jaarlijkse Geography of Cryptocurrency-rapport. Met een AI-agent wordt software bedoeld die zelfstandig een taak uitvoert zonder dat een mens elke stap bevestigt. x402 laat zulke software automatisch een klein bedrag in stablecoins afrekenen voordat een online dienst antwoord geeft; een stablecoin is een cryptomunt die een vaste waarde probeert te houden, meestal een dollar. Alle gemeten betalingen liepen over Base, de blockchain van Coinbase. Ruim 87 procent lag tussen 0,0001 en 0,10 dollar.

Het grootste deel van het geld gaat volgens Chainalysis naar het gebruik van AI-modellen zelf: per vraag aan een model wordt een fractie van een cent afgerekend. Daarnaast betaalden agents voor informatiediensten zoals code-reviews, financiele data en zoek-API's - een API is een technische koppeling waarmee programma's elkaar bevragen - en voor hulpmiddelen om agents te bouwen. Van de betalingen voor AI-modellen die geografisch te herleiden waren, kwam 88,1 procent van wallets met een Amerikaanse link. Wallets met een Chinese link waren verantwoordelijk voor ongeveer 90 procent van de betalingen voor veiligheids- en code-analyse. Chainalysis noemt als mogelijke verklaring dat Chinese ontwikkelaars vaker openbare modellen gebruiken die gratis te draaien zijn.

Opvallend is hoe snel nieuwe wallets beginnen te betalen. De mediane tijd tussen het eerste geld op een wallet en de eerste x402-betaling daalde van 73 dagen aan het eind van 2025 naar 18 minuten in het derde kwartaal van 2026. Het aandeel wallets dat binnen een uur na het vullen al uitgaven deed, steeg van 4 naar 67 procent. Chainalysis leest dat als een aanwijzing dat ontwikkelaars agents met een al gevulde wallet opstarten en direct aan het werk zetten.

Hoeveel komt er echt van AI-agents?

Hoeveel van dit verkeer werkelijk autonoom is, blijft onbeantwoord, en de beschikbare tellingen lopen sterk uiteen. Chainalysis maakte geen totale dollarwaarde bekend. Analysebureau TRM Labs kwam in september tot 198,9 miljoen x402-afrekeningen met een waarde van ongeveer 52,7 miljoen dollar sinds mei 2025, gemeten over de blockchains Base, Solana en Polygon. Na het wegfilteren van vermoedelijk niet-commercieel verkeer bleef daar ongeveer 25,6 miljoen dollar van over, waarvan volgens TRM slechts 0,6 tot 7,5 procent als agent-gedreven te herkennen was. De cijfers van beide bureaus gebruiken andere periodes, blockchains en methodes en zijn dus niet een-op-een naast elkaar te zetten. TRM tekent zelf aan dat op een blockchain niet te zien is of een mens of een programma de opdracht gaf: een eenvoudig script laat dezelfde sporen achter als een echte agent.

Wat betekent dit voor gebruikers?

Voor wie crypto koopt en aanhoudt, verandert er door dit rapport niets. x402 is een standaard voor ontwikkelaars: de betalingen gaan tussen programma's onderling, niet via de app waarin je zelf een order plaatst. Er is geen knop die je moet aanzetten en geen agent-wallet die je nodig hebt. Coinbase maakt het voor zakelijke klanten mogelijk om betalingen van agents te accepteren, maar dat is bedoeld voor bedrijven en ontwikkelaars die online diensten aanbieden, niet voor particuliere gebruikers in Nederland. Wie wel ooit een AI-assistent toegang geeft tot een handelsrekening, doet er goed aan te kijken wat die toegang precies inhoudt. Alleen meelezen (read-only: de agent ziet je portefeuille, maar kan niets kopen of verkopen), het daadwerkelijk plaatsen van orders, en volledig beheer zijn drie verschillende dingen. Sommige aanbieders vragen per order om goedkeuring of zetten een agent in een aparte subrekening met een beperkt bedrag. Welke aanbieder wat toestaat, houden we bij in ons AI Leaderboard.

Het rapport bevat ook een Europees detail. Van het wereldwijde handelsvolume in stablecoins bestond 99,1 procent uit dollarmunten, tegen 0,45 procent voor euro-gekoppelde munten, ondanks het Europese MiCA-kader. Betalingen tussen agents worden in de praktijk dus vrijwel altijd in dollars afgerekend. Verder geldt dat een MiCA-vergunning het platform als geheel betreft: alle platforms op Trust Your Coin zijn MiCA-gereguleerd, maar dat betekent niet dat afzonderlijke AI- of agentfuncties apart zijn goedgekeurd of getoetst.

De bekende risico's blijven onveranderd. Een agent heeft sleutels of toegangsrechten nodig, en wie die rechten in handen krijgt, kan er ook misbruik van maken. Bij prompt injection laat iemand een agent via verborgen instructies in een tekst of website iets doen wat de eigenaar niet wil. Software die zonder toezicht orders plaatst, kan een fout herhalen voordat iemand ingrijpt. En wie aansprakelijk is als een agent schade veroorzaakt, is juridisch nog niet uitgekristalliseerd. Een overzicht van de platforms die in Nederland actief zijn, staat in ons overzicht van exchanges.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen beleggingsadvies. Beleggen in cryptovaluta brengt risico's met zich mee.