CFTC-voorzitter stelt vragen over AI-agents die zelf crypto verhandelen

De voorzitter van de Amerikaanse markttoezichthouder CFTC, Michael Selig, heeft woensdag in Washington een reeks open vragen op tafel gelegd over AI-agents die zelfstandig financiële transacties uitvoeren. Hij deed dat op het Frontier Forum, een bijeenkomst die de CFTC voor het eerst organiseerde. Een AI-agent is een computerprogramma dat zelf taken uitvoert: het leest marktgegevens, neemt een beslissing en kan die beslissing ook zelf doorzetten, zonder dat een mens er elke keer op klikt. Volgens Selig is het "geen sciencefiction meer" om je voor te stellen dat een koelkast zelf boodschappen bestelt met geld dat hij heeft verdiend met staking, het vastzetten van crypto in een netwerk in ruil voor een vergoeding. Selig benadrukte dat hij op persoonlijke titel sprak en niet namens de commissie.

Selig kwam met vragen, niet met voorstellen. Hoe kan een toezichthouder weten voor wie een agent, of een groep agents, eigenlijk handelt? Is daarvoor een nieuwe vorm van identificatie nodig? Hij opperde "KYA" of know-your-agent, naar analogie van KYC of know-your-customer: de identiteitscontrole die elke gereguleerde aanbieder bij nieuwe klanten moet uitvoeren. Wie is aansprakelijk als een agent ontspoort? En wordt de ontwikkelaar van zo'n agent daarmee zelf een partij die zich moet registreren? Antwoorden gaf hij niet, en de CFTC kondigde geen nieuwe regel aan.

Het regelwerk van de CFTC is volgens Selig gebouwd rond "identificeerbare marktpartijen" met een duidelijke financiële functie, en autonome software past daar niet vanzelf in. Hij noemde twee concrete risico's. Agents die op dezelfde onderliggende AI-modellen zijn gebouwd, kunnen op vergelijkbare momenten vergelijkbare orders plaatsen, wat koersbewegingen kan versterken. Daarnaast maakt de snelheid waarmee ze handelen het toezicht op de markt moeilijker. Regulation Automated Trading, een voorstel uit de nasleep van de flash crash van 2010 dat nooit is afgerond, past volgens hem niet meer bij de markt van nu. De CFTC zelf gebruikt al AI bij haar markttoezicht.

De vragen komen op een moment dat handelsplatforms die laag juist aan het bouwen zijn. Coinbase opende dit jaar handelsaccounts voor AI-assistenten, Kraken bouwt zijn app om rond agentic trading, Bitpanda biedt via Fusion een API en een MCP-koppeling waarmee software orders kan plaatsen, en Gemini stelde zijn handels-API open voor externe AI-modellen. Agentic trading betekent dat een AI-agent namens jou orders kan plaatsen. Een API is de technische koppeling waarmee programma's onderling gegevens uitwisselen; MCP (Model Context Protocol) is een open standaard waarmee een AI-model met zo'n dienst kan praten. Hoe ver die toegang gaat, verschilt sterk: van alleen meekijken in je portefeuille tot het daadwerkelijk uitvoeren van orders.

Wat betekent dit voor gebruikers?

Voor wie in Nederland of elders in Europa crypto koopt, verandert er vandaag niets. Er is geen nieuwe regel, geen nieuwe verplichting, en er gaat niets aan of uit in je app. Een toezichthouder benoemt hier open vragen, en dat is iets anders dan beleid. Praktisch belangrijker is het verschil tussen de soorten toegang die je zelf zou kunnen aanzetten. Alleen-lezen toegang betekent dat een AI-assistent je portefeuille en de koersen kan bekijken en bijvoorbeeld een order kan voorstellen, maar dat jij die zelf nog moet bevestigen. Orderuitvoering betekent dat de agent de order zelf doorzet. Sommige aanbieders vragen per order om goedkeuring of zetten de agent in een apart subaccount met eigen geld, zodat hij niet bij de rest van je portefeuille kan. Niets daarvan staat standaard aan: je moet het zelf instellen.

Voor wie nu gewoon koopt en vasthoudt, is er dus geen directe verandering. Wie wel met zo'n functie zou willen experimenteren, loopt tegen twee dingen aan. Veel agent-functies zijn voorlopig alleen beschikbaar voor ontwikkelaars of alleen in andere markten, met name de Verenigde Staten; ze zijn dus niet voor elke Europese gebruiker aan te zetten. En waar ze wel beschikbaar zijn, leggen de voorwaarden het risico doorgaans bij de klant. Robinhood zegt over zijn Amerikaanse agent-accounts dat het de agents niet controleert of beoordeelt en dat het risico van door een agent uitgevoerde transacties bij de klant blijft. Precies de vraag die Selig stelt, wie aansprakelijk is als het misgaat, is daarmee nog niet beantwoord.

In Europa liggen de verantwoordelijkheden anders dan in de Verenigde Staten, maar de kernvraag is dezelfde. Alle aanbieders op Trust Your Coin hebben een MiCA-vergunning: onder de Europese cryptoverordening MiCAR staat de gereguleerde aanbieder in voor zijn dienstverlening, ook als een order door software wordt ingelegd. Dat betekent niet dat een agent-functie zelf is goedgekeurd; een MiCA-vergunning geldt voor de aanbieder en zijn diensten, niet voor elk AI-hulpmiddel dat daarbovenop wordt gebouwd. De Europese toezichthouder ESMA heeft eerder al duidelijk gemaakt dat het gebruik van AI een onderneming niet buiten de bestaande regels voor beleggingsdiensten plaatst. Welke aanbieder welke vorm van agent-toegang biedt, houden we bij in ons AI Leaderboard, en de vergunningen en functies per platform vind je in ons overzicht van exchanges.

Dit artikel is informatief en is geen beleggingsadvies. De koers van crypto kan sterk schommelen, waardoor je je inleg kunt verliezen.