ESMA maakt AI en tokenisatie vanaf 2027 tot Europese toezichtsprioriteit
De Europese markttoezichthouder ESMA heeft een nieuwe gezamenlijke toezichtsprioriteit vastgesteld voor digitale innovatie, met kunstmatige intelligentie en tokenisatie als eerste aandachtsgebieden. Nationale toezichthouders gaan vanaf 2027 in kaart brengen waar financiële instellingen die technologie inzetten in producten en processen die klanten raken, en voeren daarna controles uit bij de partijen waar het gebruik het verst is gevorderd. De prioriteit noemt cryptodienstverleners en MiCA niet expliciet, maar raakt wel het type AI-functies dat handelsplatformen inmiddels aanbieden.
De Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) heeft op 23 september 2026 een nieuwe gezamenlijke toezichtsprioriteit aangekondigd voor digitale innovatie, een zogeheten Union Strategic Supervisory Priority. De prioriteit gaat in 2027 van start en richt zich in eerste instantie op twee onderwerpen: kunstmatige intelligentie en tokenisatie. ESMA en de nationale toezichthouders gaan onderzoeken hoe onder toezicht staande financiële instellingen die technologie gebruiken in producten en processen die eindklanten raken.
Het werk bestaat volgens ESMA uit twee stappen. Eerst brengen de nationale toezichthouders in kaart waar instellingen AI en tokenisatie al inzetten of van plan zijn in te zetten. Daarna volgen eerste controles bij een deel van de firma's waar dat gebruik het verst is gevorderd. Genoemde aandachtspunten zijn de governance rond die systemen, de betrouwbaarheid van de gebruikte data en de vraag of de uitkomsten voor klanten passend zijn. ESMA wil daarnaast dat toezichthouders zelf voldoende kennis en capaciteit opbouwen om dit type technologie te kunnen beoordelen.
In de begeleidende factsheet noemt ESMA drie risico's: AI-uitkomsten die vertekend of misleidend zijn, producten die voor beleggers moeilijk te begrijpen zijn, en een te grote afhankelijkheid van externe dienstverleners. Volgens de toezichthouder gebruiken firma's AI en getokeniseerde producten steeds vaker in de dagelijkse dienstverlening om marktaandeel te winnen, en brengt technologische vernieuwing naast voordelen ook risico's mee. De nieuwe prioriteit komt naast de bestaande prioriteit voor cyber- en operationele weerbaarheid, die sinds 2025 loopt; de prioriteit rond ESG-informatie uit 2023 wordt afgerond.
Voor cryptoplatformen is de aankondiging vooral indirect relevant. ESMA noemt aanbieders van cryptodiensten of de MiCA-verordening niet in deze prioriteit; het gaat om onder toezicht staande financiële instellingen in brede zin. Tegelijk is het type functie dat ESMA wil onderzoeken inmiddels ook bij handelsplatformen te vinden. Kraken bracht in juni 2026 een open-source CLI en een MCP-server uit waarmee AI-agents niet alleen koersen kunnen opvragen, maar ook daadwerkelijk orders kunnen plaatsen; voor live orders moet de gebruiker API-sleutels lokaal opslaan. Coinbase breidde zijn agent-accounts in september uit naar Amerikaanse aandelen en ETF's. Welke aanbieder AI-agents welke toegang geeft, vergelijken we in ons AI Leaderboard.
De verschillen tussen die vormen van toegang zijn groot. Bij een alleen-lezen koppeling kan een agent uitsluitend gegevens opvragen. Bij uitvoerende toegang plaatst de agent zelf orders, bij sommige aanbieders alleen na goedkeuring per order of via een afgescheiden subrekening. Waar sleutels lokaal worden bewaard of waar een agent zonder tussenkomst kan handelen, wordt in de sector gewezen op risico's als gestolen sleutels, prompt injection en de vraag wie aansprakelijk is wanneer een agent een ongewenste transactie uitvoert. Alle exchanges op ons platform zijn MiCA-gereguleerd, maar een MiCA-vergunning betekent niet dat de AI-functies van een aanbieder afzonderlijk zijn goedgekeurd.
De prioriteit van ESMA gaat pas in 2027 in en beschrijft toezichtswerk, geen nieuwe regels. Op korte termijn verandert er voor gebruikers dus niets. Wie wil weten welke aanbieders in Nederland actief zijn en waarin ze van elkaar verschillen, vindt een overzicht in onze vergelijking van exchanges.
Dit artikel is informatief bedoeld en vormt geen beleggingsadvies. Beleggen in cryptovaluta brengt risico's met zich mee.