Wat is bitcoin? Uitleg voor beginners

Wat is bitcoin in het kort?

Bitcoin is digitaal geld dat je via internet rechtstreeks naar iemand anders kunt sturen. Alle transacties worden bijgehouden in een openbaar digitaal kasboek, de blockchain. Er komen nooit meer dan 21 miljoen bitcoins, en daarom wordt bitcoin vaak vergeleken met goud. Het is de oudste en grootste cryptomunt: ongeveer 60 procent van de waarde van de hele cryptomarkt zit in bitcoin.

Hoe is bitcoin ontstaan?

Op 31 oktober 2008 publiceerde iemand onder de naam Satoshi Nakamoto een kort document van negen pagina's: de bitcoin-whitepaper. Daarin beschreef Nakamoto een systeem voor elektronisch geld dat mensen rechtstreeks aan elkaar konden betalen via internet. Wie Satoshi Nakamoto is, is tot op de dag van vandaag onbekend; het kan een persoon zijn of een groep.

Het idee loste een probleem op waar programmeurs al jaren mee worstelden. Een digitaal bestand, zoals een foto, kun je eindeloos kopiëren. Bij digitaal geld mag dat natuurlijk niet: je mag dezelfde euro niet twee keer uitgeven. Tot dan toe was daar altijd een tussenpartij voor nodig die de administratie bijhield. Bitcoin liet zien dat een netwerk van computers die administratie samen kan bijhouden.

Op 3 januari 2009 werd het eerste blok van de bitcoin-blockchain aangemaakt. Dat was het officiële begin van het netwerk. In de eerste jaren was bitcoin vooral een experiment onder een kleine groep programmeurs en techliefhebbers.

Hoe werkt de blockchain van bitcoin?

De blockchain is een digitaal kasboek waarin staat wie hoeveel bitcoin heeft en welke transacties er zijn gedaan. Het bijzondere is dat dit kasboek niet bij één bedrijf ligt, maar dat duizenden computers over de hele wereld er een kopie van hebben.

Een eenvoudig voorbeeld: Anna stuurt 0,01 bitcoin naar Bas. Die opdracht wordt naar het netwerk gestuurd. Computers in het netwerk, de zogenaamde miners, controleren of Anna die bitcoin echt heeft. Ongeveer elke tien minuten bundelen ze de gecontroleerde transacties tot een nieuw blok: een nieuwe pagina in het kasboek. Die pagina wordt vastgemaakt aan de vorige pagina, en zo ontstaat een ketting van blokken. Vandaar de naam blockchain.

Omdat elke pagina aan de vorige vastzit en iedereen dezelfde kopie heeft, is het vrijwel onmogelijk om achteraf iets te veranderen. Wie dat zou willen, moet de meerderheid van alle computers in het netwerk overtuigen. Miners krijgen voor hun werk een beloning in nieuwe bitcoins. Zo komen er ook nieuwe bitcoins in omloop.

Waarom zijn er maar 21 miljoen bitcoins?

In de software van bitcoin is vastgelegd dat er nooit meer dan 21 miljoen bitcoins kunnen bestaan. Inmiddels zijn er ruim 20 miljoen in omloop. De laatste bitcoins worden naar verwachting rond het jaar 2140 aangemaakt.

Ongeveer elke vier jaar halveert de beloning die miners krijgen. Dit heet de halving. In 2009 kreeg een miner 50 bitcoin per blok, sinds april 2024 is dat nog 3,125 bitcoin. Daardoor komen er steeds langzamer nieuwe bitcoins bij, net zoals goud steeds lastiger te delven wordt naarmate de makkelijke vindplaatsen op raken. De volgende halving wordt rond 2028 verwacht.

Die vaste, beperkte hoeveelheid is de belangrijkste reden dat bitcoin vaak 'digitaal goud' wordt genoemd. Veel beleggers zien het als iets om voor langere tijd aan te houden, zoals sommige mensen een deel van hun vermogen in goud bewaren. Je hoeft trouwens geen hele bitcoin te kopen: een bitcoin is op te delen in honderd miljoen kleine stukjes, satoshi's genoemd.

Wat zijn de belangrijkste momenten in de geschiedenis van bitcoin?

De koers van bitcoin is in zeventien jaar gestegen van vrijwel niets tot tienduizenden dollars, met onderweg grote stijgingen en flinke dalingen. De belangrijkste momenten op een rij:

• 2008: Satoshi Nakamoto publiceert de bitcoin-whitepaper.
• 2009: het eerste blok wordt aangemaakt. Bitcoin heeft nog geen prijs.
• 2010: programmeur Laszlo Hanyecz betaalt 10.000 bitcoin voor twee pizza's, de eerste bekende aankoop met bitcoin. Op 22 mei vieren liefhebbers daarom elk jaar Bitcoin Pizza Day.
• 2011: bitcoin is voor het eerst 1 dollar waard.
• 2013: de koers stijgt voor het eerst boven de 1.000 dollar.
• 2017: bitcoin komt in het nieuws en nadert de 20.000 dollar, waarna in 2018 een flinke daling volgt.
• 2020-2021: grote bedrijven en beleggers stappen in. De koers stijgt in 2021 tot bijna 69.000 dollar.
• 2024: in de Verenigde Staten worden beursfondsen op bitcoin toegestaan. In december gaat de koers voor het eerst door de 100.000 dollar.
• 2025: op 6 oktober bereikt bitcoin een record van ongeveer 126.000 dollar.
• 2026: na het record daalt de koers. Halverwege oktober staat bitcoin rond de 83.000 dollar.

Om die groei in perspectief te zetten: de 10.000 bitcoin waarmee in 2010 twee pizza's werden betaald, zijn vandaag ruim 800 miljoen dollar waard. Tegelijk laat de geschiedenis zien dat de koers flink kan schommelen. Na elk record volgde tot nu toe een periode waarin de koers tientallen procenten daalde. De actuele koers volg je op onze pagina met de bitcoin koers.

Is bitcoin nog steeds de grootste cryptomunt?

Ja. Sinds het ontstaan is bitcoin altijd de grootste cryptomunt geweest. Er bestaan inmiddels duizenden andere munten, maar bitcoin is nog steeds goed voor ongeveer 60 procent van de waarde van de totale cryptomarkt. De op een na grootste munt, ether van Ethereum, zit rond de 11 procent.

Dat bitcoin zo groot is gebleven, heeft een paar redenen. Het is de oudste en bekendste munt, het netwerk draait al zeventien jaar zonder onderbreking en het is het eerste cryptoproduct waar banken en grote vermogensbeheerders mee aan de slag zijn gegaan. In Nederland bieden ING, Rabobank en ABN AMRO hun beleggingsklanten producten aan die de koers van bitcoin volgen.

Hoe koop je bitcoin?

Je kunt bitcoin op twee manieren kopen. Direct bij een cryptoplatform, zodat je de bitcoin echt zelf bezit en kunt versturen. Of indirect via een bitcoin-ETP bij je bank of broker, net zoals je een aandeel koopt. In deel 2 van deze serie leggen we het verschil uit. Platforms vergelijken doe je in ons overzicht van cryptoplatforms, en bitcoin-ETP's vind je in ons ETP-overzicht.

Veelgestelde vragen over bitcoin

Wie is de eigenaar van bitcoin?

Niemand. Bitcoin is geen bedrijf, maar een open netwerk. De software is openbaar en wordt onderhouden door ontwikkelaars over de hele wereld. Wijzigingen worden alleen doorgevoerd als een groot deel van het netwerk ermee instemt.

Wie heeft bitcoin bedacht?

Bitcoin is bedacht door iemand die zich Satoshi Nakamoto noemt. Wie daarachter zit, is nooit bekend geworden. Nakamoto trok zich rond 2010 terug uit het project.

Hoeveel bitcoins zijn er?

Er zijn ruim 20 miljoen bitcoins in omloop. Het maximum is 21 miljoen; daarna komen er geen nieuwe meer bij.

Kan ik een deel van een bitcoin kopen?

Ja. Een bitcoin is op te delen in honderd miljoen satoshi's. Bij de meeste platforms kun je al voor een paar euro bitcoin kopen.

Wat is een bitcoin halving?

Een halving is het moment waarop de beloning voor miners wordt gehalveerd. Dat gebeurt ongeveer elke vier jaar. Daardoor komen er steeds minder nieuwe bitcoins bij. De laatste halving was in april 2024.

Dit is deel 3 van onze serie Crypto voor beginners. Lees ook deel 1: wat is crypto?.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen beleggingsadvies. Beleggen in crypto brengt risico's met zich mee; je kunt je inleg verliezen. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.