AFM en DNB: Nederlands recht staat directe tokenisatie van effecten nog niet toe

De AFM en De Nederlandsche Bank concluderen in een gezamenlijke verkenning dat het Nederlandse recht directe tokenisatie van effecten op dit moment niet toestaat. In het rapport "Tokenisation of securities in the Netherlands: Towards a clear and future-proof framework", dat op 7 oktober werd gepubliceerd, stellen de toezichthouders dat effecten die uitsluitend als token bestaan geen grondslag vinden in de huidige wetgeving. Alleen indirecte tokenisatie is mogelijk. Volgens het rapport bestaat het risico dat Nederland achterop raakt bij de ontwikkeling van digitale financiële markten zolang die grondslag ontbreekt.

Het knelpunt zit volgens de verkenning niet in de vraag of een getokeniseerd effect kwalificeert als een goed waarop eigendomsrechten kunnen bestaan, maar in de goederenrechtelijke gevolgen van een wijziging in de registratie. De Wet giraal effectenverkeer gaat uit van levering van al bestaande aandelen om ze in het girale systeem op te nemen; een directe uitgifte door bijschrijving bij een centrale effectenbewaarinstelling is daarin niet geregeld. Ook de leveringsvormen uit het Burgerlijk Wetboek, waaronder de artikelen 3:84 en 3:94 BW, veronderstellen traditionele vormen waarin een statuswijziging op een gedistribueerd grootboek niet zonder meer past. Het rapport noemt het Burgerlijk Wetboek technologieneutraal, maar niet noodzakelijk systeemneutraal.

Voor aandelen op naam in een NV of BV buiten het girale stelsel geldt bovendien dat uitgifte en overdracht in beginsel bij notariële akte plaatsvinden, naast de vennootschapsrechtelijke eisen uit Boek 2 BW. Een wijziging op een blockchain voldoet daar niet automatisch aan. Omdat de juridische werking van zulke registraties onduidelijk is, werken marktpartijen nu met hybride modellen: een traditionele administratie naast een tokenregister, verbonden via bestaande leveringshandelingen zoals elektronische akten of contractuele koppelingen. Daardoor worden de mogelijke efficiëntiewinsten van tokenisatie volgens het rapport slechts deels gerealiseerd, en ontstaat onzekerheid over de rechten van de tokenhouder.

De waarschuwing over de concurrentiepositie is in het rapport voorwaardelijk geformuleerd. Zonder werkbaar juridisch anker bestaat volgens de toezichthouders het risico dat de Nederlandse markt concurrentiekracht verliest en dat marktpartijen uitwijken naar rechtsstelsels die digitale effecten explicieter faciliteren. Ook zouden investeringen, activiteiten en infrastructuurkeuzes zich elders kunnen vastzetten. Het rapport verwijst daarbij naar Luxemburg, het Franse DEEP-register, de Duitse wet op elektronische effecten uit 2021 en de Britse Digital Securities Sandbox. Het Europese DLT-pilotregime biedt ruimte om te experimenteren en gedeeltelijke uitzonderingen op MiFID II en de CSDR, maar creëert geen nationaal goederenrechtelijk kader.

AFM en DNB bepleiten een tijdig vervolgtraject met het ministerie van Financiën, het ministerie van Justitie en Veiligheid en marktpartijen, waarin een of meer concrete toepassingen worden uitgewerkt. Die moeten uitwijzen of verduidelijking van de bestaande regels volstaat, of dat het Burgerlijk Wetboek en de Wet giraal effectenverkeer moeten worden aangepast. Het rapport neigt naar modernisering van beide wetten, zodat die onderling en met de Europese CSDR in overeenstemming worden gebracht, met bredere Europese harmonisatie op langere termijn. Nationale keuzes moeten volgens de toezichthouders aansluiten op de herziening van het DLT-pilotregime.

Wat dit betekent voor aandelentokens bij cryptoplatforms

Het rapport gaat over effecten die juridisch als token bestaan, en niet over de aandelentokens die nu bij cryptoplatforms verkrijgbaar zijn. Die producten volgen de economische waarde van een beursgenoteerd aandeel, maar de houder bezit het onderliggende aandeel doorgaans niet en heeft geen stemrecht. Dat is precies de indirecte constructie die overblijft zolang directe tokenisatie juridisch geen grondslag heeft. Kraken biedt dergelijke producten aan onder de naam xStocks en Robinhood onder de naam Stock Tokens.

Welke aanbieders aandelentokens in hun assortiment hebben, staat in ons overzicht van platforms met aandelentokens. In onze uitleg over getokeniseerde aandelen staat waar je op kunt letten bij de juridische structuur, de dekking en de betrouwbaarheid van de aanbieder. Een volledig overzicht van de platforms die wij vergelijken vind je in ons overzicht van cryptobeurzen.

Dit artikel is informatief en vormt geen beleggingsadvies. Beleggen in cryptovaluta en getokeniseerde producten brengt risico's met zich mee; je kunt je inleg verliezen.